شنیدن صدای احیاگر فریاد جنوبی اربعین/ میراث «بخشو» چگونه بود؟ – خبرگزاری مهر اخبار ایران و جهان


خبرگزاری مهر – گروه هنر – علیرضا سعیدی: حوزه تولید آثار موسیقایی مرتبط با موضوعات و رویدادهای مذهبی و مذهبی همواره یکی از پرمخاطب ترین و در عین حال یکی از چالش برانگیزترین عرصه های فرهنگ و هنر کشورمان بوده که مورد توجه مخاطبان و هنرمندان قرار گرفته است. در طول سال ها. ، در کنار سایر فعالیت های فرهنگی و هنری مرتبط با این موضوع.

اگرچه تولیدات این حوزه همواره مورد اتهامات فراوانی از جمله «ساختگی» بوده است، اما به دلیل احساساتی که در بیشتر موارد برخاسته از باورها و اعتقادات نهفته در ذهن بسیاری از مخاطبان بالقوه است. فعالیت در این زمینه مورد استقبال هنرمندان قرار گرفته است.

همزمان با ایام سوگواری سیدالشهد علیه السلام، تصمیم گرفتیم نگاهی به تولیدات مختلف موسیقی مرتبط با قیام عاشورا در کشورمان در قالب های مختلف از جمله آلبوم، موسیقی متن فیلم و سریال، به صورت زنده بیندازیم. اجراها و غیره در این زمینه آنچه مورد توجه و ثبت قرار گرفته صرفا مرور و یادآوری آثار برجسته ای در عرصه موسیقی «عاشورایی» است که در سال های اخیر یا اخیر در بازار موسیقی تولید و عرضه شده است. البته برخی از آثار در زمان انتشار از کیفیت بسیار خوبی برخوردار بوده اند و برخی دیگر از نظر موسیقی و محتوایی با نقدهایی مواجه شده اند، اما همه آنها در یک چیز مشترک هستند و آن ماندگاری در خاطره جمعی عزیزان است. اباعبدالله (ع).

در بیستمین قسمت از گزارش «روایت های مهر از نغمات عاشورایی» که همچون گذشته در ایام محرم و صفر تقدیم مخاطبان می شود، آلبوم موسیقی نواحی بوشهر را ارائه کردیم. نغمه های مرحوم جهانبخش کردی زاده که چندان شناخته شده و محبوب مردم نیست، اما قطعا یکی از منابع مهم و ارزشمند موسیقی جنوب کشور به ویژه نواحی بوشهر برای بهتر و موثرتر شدن است. نوحه ها را شناسایی کنید با صدای مرحوم کردی زاده که از احیاگران فراخوان ها به شمار می رود، می گوید جنوب کشور قابل تامل است.

شنیدن صدای جان آفرین فریاد اربعین جنوبی چگونه بود/

جهانبخش کردی زاده ملقب به “بخشو” در سال ۱۳۱۵ در بوشهر به دنیا آمد و پس از دوران کودکی و نوجوانی به یکی از بهترین نوحه خوانان و مداحان استان بوشهر تبدیل شد. در این چارچوب صدای بی نظیر مرحوم بخشی زاده بود که این سبک منحصر به فرد عزاداری را در آیین های عزاداری و سینه زنی بوشهری به ایران و جهان معرفی کرد. و شاید به همین دلیل است که از او به عنوان یکی از مداحان و نوازندگان مؤثر و معروف استان بوشهر یاد می شود.

آنچه این مداح سرشناس بوشهری در مجالس عزاداری و سوگواری حضرت سیدالشهدا اجرا کرد به قدری جذاب بود که بسیاری از گردشگران اروپایی و آمریکایی برای شنیدن صدای ایشان راهی ایران شدند. همچنین بسیاری از هنرمندان برگزیده موسیقی ایران، مرحوم محمدرضا لطفی، لوریس چکناواریان و بسیاری از پژوهشگران موسیقی آقوان، در زندگی خود بارها با این هنرمند در عرصه موسیقی کلاسیک آشنا شدند. او بر اساس تبحر مثال زدنی بخشی زاده در اجرای شرو، آواز چاوش، آهنگ مناجات، آهنگ صبحدم، ترانه بیت، آهنگ جنگ نامه، ترانه تراژدی و ترانه خیام، هنرمندی شد که بدون حضور هنرمندان معدودی به نوحه های بوشهری پرداخت. این منطقه در معرض فراموشی و انقراض بود.

اتفاقاً بر همین اساس بود که سبک‌های مختلف ملودی‌ها و صداها که در دهه‌های اخیر به واسطه الهام از نغمه‌ها و آهنگ‌های این مرحوم کردی‌زاده محبوبیت زیادی پیدا کرده‌اند، ایجاد شد و مورد استقبال نیز قرار گرفت. مردم یکی از این سرودها، فریاد تجمع مردمی «مام نوبودی ببینی» برای آزادسازی خرمشهر است که برگرفته از نوای ندای راهپیمایی مرحوم کردی زاده «لیلا باغتا اول شاه لب تشنه کمان» است. همین چند وقت پیش بود که با پایش کارشناسان میراث فرهنگی، صدای بخشو به عنوان صدای ماندگار در فهرست آثار ملی معنوی و ناملموس کشور ثبت شد.

برای شنیدن نوحه «لیلا باغتا» اینجا کلیک کنید.

شنیدن صدای جان آفرین فریاد اربعین جنوبی چگونه بود/

آثار زیادی از این هنرمند فوت شده در سال ۱۳۵۶ باقی نمانده است، اما او در سریال دلیران تنگستان به کارگردانی همایون شهنواز، نوحه خان در مستند اربعین به کارگردانی ناصر تقوایی، نوحه خان، شروه خان و شاهنامه خان را بازی کرد. و تولید آلبوم موسیقی «اربعین در بوشهر» با همکاری حسین خرمایی از مؤسسه موسیقی «ماهور» از جمله آثاری است که در دسترس مخاطبان «بخشو» و «بخشی» قرار گرفته است.

آنچه این خواننده معروف بوشهری در مجالس عزاداری و سوگواری حضرت سیدالشهدا اجرا کرد به قدری جذاب بود که بسیاری از گردشگران اروپایی و آمریکایی برای شنیدن صدای ایشان راهی ایران شدند. این مجموعه حاصل ضبط فوزیه مجد پژوهشگر موسیقی نواحی از مراسم خوانندگی و دمام خوانی و نوازندگی اربعین بوشهر در سال ۵۲ است و به گفته محقق مراسم اربعین بوشهر «سنج و دمام» معمولاً هفت دمام، هفت دمام است. سنج و یک شیپور استفاده می شود. قبل از حضور خواننده اصلی، یک خواننده پیشخوان چندین شعار می خواند تا “سینه” ایجاد کند. «بارسین» به حلقه مردانی از پیر و جوان اطلاق می‌شود که به دور مداح حلقه می‌زنند. عزادار منتظر می ماند تا حلقه ها تشکیل و بزرگ شوند و سپس وارد میدان می شود، پیشخوان خارج می شود و آواز شروع می شود.

نویسنده در مقدمه این آلبوم نوشته است: در آن سال اربعین حسینی مصادف با آغاز سال نو بود، یعنی در ششم فرودین، دو هفته مانده به این تاریخ، نویسنده از قشم به تهران بازگشت و بندرعباس و تحصیل کرد. مراسمی بود که در بوشهر جای توجه دارد و همه ساله به مناسبت روز اربعین برگزار می شود. مقدمات لازم را انجام دادیم و به راه افتادیم. از قبل مشخص بود که محمود هنگوال صدابردار همراه نویسنده در اولین سفر جمع آوری موسیقی به خراسان در پاییز ۱۳۵۱، هم اکنون برای سریال «دلیران تنگستان» در بوشهر به سر می برد.

بدون شک با تجهیزات لازم برای ضبط صدا در بوشهر شاهد بودیم که مراسم اربعین از عصر همان روز که شب اربعین است در مساجد مختلف آغاز می شود. به نام “. مراسم دمام در آن مکان در محوطه ای خارج از مسجد برگزار شد و محمود هنگوال با کمک صدابردار بوطالب نیا با هدفون در گوش و نگرا زیر دوش و میکروفون در دست در میان نوازندگان به اجرای برنامه پرداخت. «سنج و دمام» را ضبط کردند که حدود بیست دقیقه طول کشید، بلافاصله به مسجد بهبانی رسیدیم که بیرون مسجد، بچه ها را حسین خرمایی با اشتیاق خاصی هدایت می کرد.

شنیدن صدای جان آفرین فریاد اربعین جنوبی چگونه بود/

شب بود که به سمت خانه جهانبخش کردی راه افتادیم. قصرش مملو از عزاداران بود و حجره های زیادی مملو از جمعیت بود. نام مستعار او کردی زاده بکشو بود. وصف او را همان روز در بوشهر شنیدیم و همان شب ترانه او را برای اولین بار با طنین مخملی اش شنیدیم. فردای آن روز در روز اربعین دوباره در میان جمعیت بیرون از مسجد بودیم و محتویات آهنگ های ۱ و ۲ و ۳ این آلبوم ضبط نوحه های آن روز است که توسط بخشو کردی زاده به تنهایی و همراه با آن خوانده شده است. گروه دور او جمع شدند. باکشو تنها بود و ما فرصت دیگری برای ملاقات و آشنایی بیشتر با او نداشتیم.

جهانبخش کردی زاده در سال ۱۳۱۵ به دنیا آمد و در سال ۱۳۵۶ درگذشت. نوحه خان علی محیمیانیان معلم او بود. بخشو مدتی در کارخانه آراد بوشهر کار کرد و بعدها راننده تاکسی و مسافر شد. او غیر از نوحه خوانیف، شاعر فلاف خوانی، شرخ خوانی، خیام خوان و چاووش خان بوده است.

حسین خرمایی در سال ۱۳۲۵ در بوشهر، کارمند بازنشسته استانداری بوشهر و ساکن کرج به دنیا آمد. پدرش سی و پنج سال در بوشهر شاعر بود و دانش و هنر خود را به پسرش منتقل کرد. ۱۳۵۸ او از زمانی که رفت موسیقی نوحه می ساخت.

اما نگاهی به ساختار موسیقایی نوحه ها و نغمه های مربوط به ایام سوگواری حضرت سیدالشهدا که هرکدام دارای محتوای ارزشمند و غنای موسیقایی است، می تواند ارجاع ارزشمندی به آثار باشد و هر کدام می تواند باشد. گنجینه ای ارزشمند برای حفظ شعائر و مناسک شهادت حضرت امام حسین علیه السلام. مردم ما باشید

برای شنیدن نوحه دیگری از مرحوم بخشی زاده اینجا کلیک کنید.